Adaptacja dziecka w przedszkolu [PORADNIK]

adaptacja dziecka w przedszkolu
W pierwszych dniach w przedszkolu dziecku może pomóc ulubiona zabawka, oswajanie z nowym miejscem, a nawet… wygodne ubranie. O czym jeszcze warto pamiętać?

Zmiana dotychczasowego otoczenia wiąże się z koniecznością przystosowania się dziecka do nowego miejsca, osób, wymagań. To proces adaptacji, proces uzyskiwania równowagi między potrzebami a warunkami otoczenia.

Pozytywna adaptacja naszych dzieci zależy od tzw. dojrzałości przedszkolnej. Jest to gotowość rozwojowa dziecka do pozostania w przedszkolu i uczestniczenia w zajęciach. Ta gotowość rozwojowa w sferze fizycznej, umysłowej i emocjonalno-społecznej jest charakterystyczna dla trzylatków, ale nie oznacza ona bezproblemowej akceptacji zmiany.

Reakcje adaptacyjne dzieci wynikają z poczucia zagrożenia i mają różne objawy – począwszy od nieśmiałości i zahamowania, poprzez lęk i bunt przy rozstaniu, płacz i domaganie się powrotu rodziców, aż do trudności w podporządkowaniu się zasadom grupy.

Chodzenie do przedszkola powinno być traktowane jako naturalna rzecz (podobnie jak rodzic chodzi do pracy). Rodzice powinni być konsekwentni, gdyż przerywanie rytmu chodzenia przedłuża tylko okres adaptacji.

W wyjątkowych przypadkach są to zachowania agresywne, zaburzenia apetytu i snu. Różny jest ich stopień nasilenia, czas trwania, a nawet czas wystąpienia (u niektórych dzieci może to być reakcja odroczona). Przyczyną przedłużających się i ostrych reakcji adaptacyjnych jest na ogół ubogi zasób doświadczeń społecznych dziecka i mały stopień usamodzielnienia, ale na ogół po mokrym wrześniu przychodzi słońce.

Adaptacja to proces, ale i ważne doświadczenie w rozwoju dziecka. To od nas – rodziców i wychowawców – zależy z jakim emocjonalnym bagażem dziecko pójdzie dalej. To my, dorośli, musimy sobie wyobrazić, co czuje dziecko w nowej sytuacji i nowej przestrzeni, i zapewnić mu wsparcie. Po to, żeby zminimalizować u przedszkolaka negatywne przeżycia związane z rozstaniem.

Atmosfera zaufania w relacjach osób dorosłych rzutuje na poczucie bezpieczeństwa dziecka.

Pozytywna adaptacja dziecka w przedszkolu – zasady:

  1. Zanim dziecko pójdzie do przedszkola, przyzwyczajajmy je do naszej nieobecności i zostawiajmy pod opieką osoby trzeciej, stopniowo wydłużając czas rozłąki – zapowiedziany powrót rodzica jest gwarancją bezpieczeństwa.
  2. Warto już wcześniej pracować nad niektórymi umiejętnościami dziecka, takimi jak radzenie sobie z czynnościami samoobsługowymi (jedzenie, mycie, ubieranie się), zgłaszanie swoich potrzeb, zabawa z rówieśnikami.
  3. Zanim dziecko zacznie chodzić do przedszkola, ważny jest wstępny okres oswajania nowego miejsca – wspólne z dzieckiem poznawanie budynku, poszczególnych pomieszczeń, personelu przedszkola, udział w zajęciach otwartych zaproponowanych przez nauczycieli i włączania dziecka do zajęć grupowych.
  4. W pierwszych dniach dziecka w przedszkolu można regulować czas jego pobytu, ale w kontakcie z nauczycielką. Zawsze informujcie dziecko o konkretnej porze odbioru z przedszkola.
  5. Chodzenie do przedszkola powinno być traktowane jako naturalna rzecz (podobnie jak rodzic chodzi do pracy). Rodzice powinni być konsekwentni, gdyż przerywanie rytmu chodzenia przedłuża tylko okres adaptacji. Dziecko powoli zrozumie, że przedszkole jest jego obowiązkiem, a na pewno niedługo stanie się przyjemnością.
  6. Pożegnanie dziecka powinno się odbywać bez pośpiechu, ale również bez zbytniego przedłużania czasu rozstania i bez zawstydzania.
  7. Ulubiona zabawka przyniesiona z domu, informacja o zainteresowaniach czy ulubionej zabawie dziecka, ułatwi poczucie bezpieczeństwa i przeżycie sukcesu.
  8. Wyposażcie dziecko w wygodne ubranie – spodnie na gumce, buty na rzepy i sweterek wkładany przez głowę nie będą stanowiły dodatkowego utrudnienia podczas rozbierania i ubierania.
  9. Ważna jest współpraca z wychowawcą, informacje o przebiegu dnia w przedszkolu (jak dziecko jadło posiłki, jak się bawiło, czy wystąpiły problemy wychowawcze), ale też jak zachowuje się w domu i nad czym należałoby popracować – przy tym zauważajcie najmniejsze sukcesy dziecka i starajcie się znaleźć przynajmniej jeden powód do pochwalenia dziecka.
  10. Korzystajcie z możliwości pomocy psychologicznej na terenie przedszkola.

Przedszkole jest partnerem rodziców we właściwym kształtowaniu osobowości ich pociech, a pobyt w przedszkolu jest tylko jednym z etapów w życiu dziecka. Dołóżmy starań, aby był wspominany jako jeden z najradośniejszych okresów jego życia.

Maria Matuszewska

Autorka jest psychologiem dziecięcym w Niepublicznym Przedszkolu Integracyjnym Mokronosek – Mokronos Górny koło Wrocławia. Specjalizuje się w terapii psychologicznej dzieci i grupowej terapii psychoruchowej. Prowadzi badania diagnostyczne i poradnictwo.
Kategorie